Suy giảm miễn dịch, zona thần kinh và thủy đậu là ba tình trạng sức khỏe có mối liên hệ mật thiết với nhau. Khi hệ miễn dịch yếu, virus tiềm ẩn trong cơ thể có thể tái hoạt động, gây ra bệnh zona thần kinh sau khi từng mắc thủy đậu trước đó.

1. Mối liên quan giữa suy giảm miễn dịch, zona thần kinh và thủy đậu

Cả zona thần kinh và thủy đậu đều do cùng một loại virus gây ra: Varicella Zoster Virus (VZV) – thuộc nhóm Herpes virus.

• Lần đầu nhiễm virus VZV: Cơ thể sẽ xuất hiện bệnh thủy đậu (trái rạ), thường gặp ở trẻ nhỏ.

• Sau khi khỏi bệnh: Virus không bị tiêu diệt hoàn toàn mà “ngủ yên” trong các hạch thần kinh cảm giác.

• Khi miễn dịch suy giảm: Virus này có thể tái hoạt động, gây ra zona thần kinh (giời leo) – tình trạng đau rát, nổi mụn nước theo đường dây thần kinh.

Điều này lý giải tại sao người từng mắc thủy đậu vẫn có thể bị zona khi sức đề kháng yếu.

2. Suy giảm miễn dịch – “cửa ngõ” cho bệnh tái phát

Suy giảm miễn dịch xảy ra khi hệ thống phòng vệ tự nhiên của cơ thể hoạt động kém hiệu quả, khiến cơ thể dễ bị virus, vi khuẩn và nấm tấn công.

Nguyên nhân phổ biến gồm:

• Căng thẳng kéo dài, mất ngủ, dinh dưỡng kém.

• Người cao tuổi, phụ nữ sau sinh, người mắc bệnh mạn tính (tiểu đường, HIV, ung thư).

• Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, corticoid lâu ngày.

• Thiếu vitamin, khoáng chất (đặc biệt là vitamin C, D, kẽm, selen).

Khi miễn dịch yếu, virus VZV “thức dậy” gây zona thần kinh, thường kèm theo đau nhức thần kinh, rát bỏng và mụn nước lan theo vùng.

3. Zona thần kinh – hậu quả khi virus thủy đậu tái hoạt động

Triệu chứng điển hình:

• Cảm giác đau rát, nóng, châm chích tại một bên cơ thể (thường vùng ngực, lưng, mặt).

• Sau 1–2 ngày, xuất hiện mụn nước nhỏ, xếp thành dải theo đường dây thần kinh.

• Mụn nước vỡ, đóng vảy sau 7–10 ngày, nhưng đau dây thần kinh có thể kéo dài hàng tháng.

Nguy hiểm:

• Gây đau thần kinh sau zona, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và chất lượng sống.

• Nếu tổn thương vùng mặt, mắt: có thể gây mất thị lực, viêm giác mạc.

4. Phòng ngừa và tăng cường miễn dịch để tránh tái phát

• Duy trì miễn dịch khỏe mạnh bằng chế độ dinh dưỡng cân bằng: giàu vitamin C, D, kẽm, selen.

• Ngủ đủ giấc, hạn chế stress, tránh làm việc quá sức.

• Tập thể dục đều đặn giúp lưu thông máu và tăng cường sức đề kháng.

• Tiêm vắc-xin phòng thủy đậu (cho người chưa từng mắc) và vắc-xin zona (cho người trên 50 tuổi hoặc có nguy cơ cao).

• Giữ vệ sinh da và tránh tiếp xúc gần với người đang mắc thủy đậu hoặc zona.

5. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

• Xuất hiện mụn nước đau rát nghi ngờ zona, đặc biệt ở vùng mắt, mặt, cổ.

• Bị thủy đậu với sốt cao, mụn nước lan rộng, hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.

• Đau dây thần kinh kéo dài sau zona.

• Người có bệnh nền, suy giảm miễn dịch, hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Kết luận:
Hệ miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và kiểm soát virus Varicella Zoster. Việc chủ động chăm sóc sức khỏe, tăng cường đề kháng và tiêm vắc-xin đúng thời điểm là chìa khóa để bảo vệ cơ thể khỏi thủy đậu và zona thần kinh – những bệnh tưởng nhẹ nhưng có thể gây biến chứng lâu dài.