Posted on:

Tả và Điều Trị Bằng Dung Dịch Oresol (ORC/ORS): Dấu Hiệu Nhận Biết và Cách Xử Trí Đúng Chuẩn

Bệnh tả là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính gây tiêu chảy dữ dội, có thể dẫn đến mất nước nguy hiểm chỉ trong vài giờ. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách bù nước bằng Oresol (ORC/ORS) đúng cách để xử trí kịp thời.

1. Tả là gì?

Tả (Cholera) là bệnh nhiễm khuẩn đường ruột cấp tính do vi khuẩn Vibrio cholerae gây ra. Bệnh lây lan nhanh qua thực phẩm và nước uống nhiễm bẩn, có thể bùng phát thành dịch nếu không kiểm soát tốt vệ sinh môi trường.

Tả đặc trưng bởi tình trạng:

  • Tiêu chảy dữ dội

  • Nôn nhiều

  • Mất nước nhanh, có thể gây sốc và tử vong nếu không được bù nước kịp thời

Picture background

2. Nguyên nhân gây bệnh tả

Bệnh lây chủ yếu qua đường tiêu hóa:

  • Uống nước nhiễm khuẩn

  • Ăn đồ sống, hải sản chưa nấu chín

  • Thức ăn để lâu ngoài môi trường

  • Bàn tay bẩn khi chế biến hoặc ăn uống

Vi khuẩn tả có thể tồn tại trong nước, đá, thực phẩm đường phố và môi trường ô nhiễm.

3. Triệu chứng bệnh tả

Biểu hiện thường xuất hiện đột ngột:

• Tiêu chảy nhiều

Phân lỏng toàn nước, màu trắng đục giống “nước vo gạo”, có mùi tanh nhẹ.

• Nôn ói

Nôn nhiều, kèm mất nước nhanh.

• Các biểu hiện mất nước

  • Khát nước dữ dội

  • Mắt trũng

  • Da khô, nhăn

  • Chuột rút

  • Mệt lả, kiệt sức

  • Mạch nhanh, huyết áp tụt (nặng)

Picture background

4. Biến chứng nguy hiểm

Nếu không được bù nước kịp thời, bệnh tả có thể gây:

  • Sốc mất nước

  • Rối loạn điện giải (giảm K+, Na+)

  • Suy thận cấp

  • Tử vong nhanh (chỉ trong vài giờ ở trường hợp nặng)

5. Vai trò của dung dịch Oresol (ORS/ORC) trong điều trị tả

Điều quan trọng nhất trong xử trí tả là bù nước và điện giải.

ORS/ORC là gì?

  • ORS (Oral Rehydration Solution): dung dịch bù nước – điện giải chuẩn của WHO.

  • ORC: tên gọi thường dùng tại Việt Nam, bản chất vẫn là Oresol.

ORS chứa:

  • Natri, kali

  • Glucose

  • Điện giải thiết yếu giúp tái hấp thu nước vào cơ thể nhanh chóng

Picture background

Tác dụng quan trọng

  • Ngăn mất nước

  • Giảm nguy cơ sốc

  • Giảm tử vong

  • Giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn ngay cả khi tiêu chảy còn tiếp diễn

6. Cách pha Oresol đúng chuẩn

Phải tuân thủ đúng tỷ lệ ghi trên nhãn.

Nguyên tắc vàng:

  • 1 gói pha đúng 1 lượng nước quy định

  • Không được chia gói

  • Không pha với nước nóng, nước có ga, nước ngọt

  • Không tự ý pha đặc hoặc loãng hơn hướng dẫn

Ví dụ phổ biến:

  • Gói 20,5g pha đúng 1 lít nước

  • Gói nhỏ 4g pha đúng 200ml nước

Sai tỷ lệ có thể gây ngộ độc muối hoặc không đủ tác dụng.

7. Cách uống Oresol khi bị tả

  • Uống từng ngụm nhỏ, uống liên tục

  • Không uống một lúc quá nhiều dễ gây nôn

  • Trẻ em bị nôn cần đợi 5–10 phút rồi tiếp tục cho uống

  • Người lớn: uống theo nhu cầu, không giới hạn

  • Trẻ em: uống theo chỉ định của nhân viên y tế hoặc theo phác đồ WHO

Khi nào cần truyền dịch?

  • Mất nước nặng

  • Không uống được

  • Nôn quá nhiều
    → Cần đến bệnh viện ngay.

8. Điều trị tả ngoài bù nước

Bên cạnh ORS/ORC, bác sĩ có thể chỉ định:

  • Kháng sinh phù hợp (Doxycycline, Azithromycin, Ciprofloxacin)

  • Kẽm cho trẻ em

  • Theo dõi điện giải, truyền dịch

Không được tự ý dùng thuốc kháng sinh hay thuốc cầm tiêu chảy tại nhà.

9. Phòng ngừa bệnh tả

  • Uống nước đun sôi

  • Ăn chín – uống sôi

  • Rửa tay với xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh

  • Vệ sinh nguồn nước, nhà vệ sinh

  • Tránh ăn hải sản sống

  • Tiêm vaccine tả (nếu có chỉ định)

Kết luận

Tả là bệnh nguy hiểm nhưng có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả nếu bù nước bằng ORS/ORC đúng cách ngay từ đầu. Mọi trường hợp tiêu chảy dữ dội cần theo dõi chặt chẽ và đến cơ sở y tế sớm để tránh biến chứng nặng.