Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Bài viết cung cấp thông tin chi tiết về triệu chứng, đường lây, chẩn đoán, điều trị và cách phòng ngừa bệnh lao.
1. Bệnh lao là gì?
Bệnh lao (Tuberculosis – TB) là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, chủ yếu tấn công phổi nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến hạch, màng não, xương, thận và nhiều cơ quan khác.
Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng nhất thế giới nhưng có thể điều trị khỏi gần như hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ điều trị.
2. Bệnh lao lây như thế nào?
Lao lây qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc khạc nhổ, tạo ra các hạt khí dung chứa vi khuẩn lao.
Bạn có thể bị nhiễm lao khi:
-
Hít phải giọt bắn chứa vi khuẩn lao trong không khí.
-
Tiếp xúc gần và kéo dài với người mắc lao phổi.
-
Sống trong môi trường kém thông thoáng.
Bệnh không lây qua bắt tay, dùng chung bát đũa, dùng chung nhà vệ sinh hay qua tiếp xúc da.
3. Dấu hiệu nhận biết bệnh lao
Biểu hiện tùy loại lao (lao phổi, lao hạch, lao xương…), nhưng phổ biến nhất gồm:
Dấu hiệu lao phổi:
-
Ho kéo dài trên 2–3 tuần.
-
Ho khạc đờm, có thể lẫn máu.
-
Sốt nhẹ kéo dài, đặc biệt về chiều.
-
Sụt cân, chán ăn, mệt mỏi.
-
Đổ mồ hôi ban đêm.
-
Khó thở, đau tức ngực (khi bệnh nặng).
Dấu hiệu lao ngoài phổi:
-
Lao hạch: hạch sưng, cứng, đau hoặc rỉ dịch.
-
Lao xương khớp: đau lưng, đau khớp kéo dài, hạn chế vận động.
-
Lao màng não: đau đầu kéo dài, nôn ói, cổ cứng.
4. Những ai dễ mắc bệnh lao?
-
Người sống cùng, tiếp xúc gần người mắc lao phổi.
-
Người có sức đề kháng kém.
-
Trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
-
Người mắc bệnh mạn tính: đái tháo đường, HIV/AIDS, suy dinh dưỡng.
-
Người hút thuốc, nghiện rượu, làm việc trong môi trường đông đúc, kém vệ sinh.
5. Chẩn đoán bệnh lao
Các phương pháp thường dùng:
-
Chụp X-quang phổi.
-
Xét nghiệm đờm tìm vi khuẩn lao (soi đờm, GeneXpert).
-
Test Mantoux hoặc IGRA.
-
Sinh thiết hạch/xương khi nghi lao ngoài phổi.
6. Điều trị bệnh lao như thế nào?
Điều trị lao cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ của bác sĩ trong 6–9 tháng hoặc lâu hơn tùy trường hợp.
Các nguyên tắc điều trị:
-
Dùng thuốc kháng lao theo đúng phác đồ (INH, RIF, PZA, EMB…).
-
Không tự ý bỏ thuốc hoặc đổi thuốc.
-
Tái khám đúng hẹn.
-
Kết hợp dinh dưỡng đầy đủ để nâng cao miễn dịch.
-
Hạn chế tiếp xúc gần người khác trong giai đoạn đầu điều trị.
Lưu ý: Việc bỏ thuốc giữa chừng có thể gây lao kháng thuốc, rất khó điều trị.
7. Biến chứng của bệnh lao nếu không điều trị kịp thời
-
Suy hô hấp.
-
Ho ra máu nặng.
-
Tổn thương vĩnh viễn phổi.
-
Lao màng não gây nguy hiểm tính mạng.
-
Lao kháng đa thuốc (MDR-TB).
8. Phòng ngừa bệnh lao hiệu quả
-
Tiêm vắc xin BCG cho trẻ sơ sinh.
-
Đeo khẩu trang nơi đông người.
-
Giữ vệ sinh không gian sống, đảm bảo thông thoáng.
-
Không hút thuốc lá.
-
Khám sàng lọc lao khi có dấu hiệu nghi ngờ.
-
Người tiếp xúc gần bệnh nhân lao phổi cần kiểm tra sức khỏe định kỳ.
9. Khi nào cần đi khám ngay?
-
Ho kéo dài hơn 2 tuần.
-
Ho ra máu.
-
Sụt cân nhanh.
-
Sốt nhẹ kéo dài không rõ nguyên nhân.
-
Có người thân trong nhà mắc lao.
Kết luận
Bệnh lao hoàn toàn có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm và tuân thủ đúng phác đồ. Tự bảo vệ bản thân bằng cách nắm rõ dấu hiệu, đường lây và thực hiện phòng ngừa khoa học sẽ giúp bạn giảm nguy cơ mắc và lây lan bệnh trong cộng đồng.
