Ho gà là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, đặc trưng bởi những cơn ho kéo dài, ho rũ rượi và khó thở. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, lây lan, biến chứng và cách phòng bệnh ho gà theo hướng khoa học, đầy đủ và dễ hiểu.
1. Ho gà là gì?
Ho gà là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính đường hô hấp do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Đặc trưng của bệnh là các cơn ho dữ dội, ho thành tràng dài, đôi khi gây nôn, tím tái và khó thở. Bệnh gặp nhiều ở trẻ nhỏ nhưng người lớn vẫn có thể mắc nếu không được tiêm nhắc lại vaccine.
Ho gà có tốc độ lây lan cao, đặc biệt tại nhà trẻ, trường học hoặc trong gia đình.
2. Ho gà lây như thế nào?
Vi khuẩn ho gà lây truyền mạnh qua:
-
Giọt bắn từ ho, hắt hơi
-
Không khí trong phòng kín
-
Tiếp xúc gần với người bệnh trong giai đoạn đầu
Người mắc ho gà có khả năng lây bệnh 2 tuần đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.
3. Triệu chứng đặc trưng của ho gà
Ho gà thường diễn tiến qua 3 giai đoạn rõ rệt:
Giai đoạn 1 (Viêm long đường hô hấp – 1 đến 2 tuần)
-
Sốt nhẹ
-
Chảy nước mũi
-
Ho khan nhẹ
-
Dễ nhầm với cảm lạnh
Giai đoạn 2 (Ho kịch phát – 2 đến 6 tuần)
Đây là giai đoạn điển hình với các triệu chứng:
-
Ho rũ rượi, ho từng tràng dài không dừng được
-
Cuối cơn ho có tiếng rít “gà gáy” khi hít vào
-
Nôn sau ho
-
Tím tái, mặt đỏ bừng do thiếu oxy
-
Mệt lả, kiệt sức sau mỗi cơn ho
Giai đoạn 3 (Hồi phục – 2 đến 3 tuần)
-
Ho giảm dần
-
Cơn ho có thể tái phát nếu nhiễm virus hô hấp khác
4. Ho gà có nguy hiểm không?
Ho gà đặc biệt nguy hiểm ở trẻ dưới 6 tháng tuổi vì trẻ chưa được tiêm đủ mũi vaccine. Biến chứng có thể xảy ra gồm:
-
Viêm phổi
-
Co giật
-
Ngưng thở
-
Suy dinh dưỡng do nôn nhiều
-
Tổn thương não do thiếu oxy
-
Tử vong nếu không được điều trị kịp thời
Người lớn hiếm khi gặp biến chứng nặng nhưng vẫn có thể lây cho trẻ nhỏ.
5. Chẩn đoán ho gà
Bác sĩ có thể chỉ định:
-
Xét nghiệm PCR tìm Bordetella pertussis
-
Cấy dịch mũi họng
-
X-quang phổi nếu nghi viêm phổi
6. Điều trị ho gà
Điều trị ho gà cần kết hợp nhiều biện pháp:
Kháng sinh
Thường dùng trong giai đoạn đầu để rút ngắn thời gian lây bệnh.
Điều trị hỗ trợ
-
Giữ môi trường thoáng mát
-
Cho trẻ ăn uống chia nhỏ bữa
-
Bổ sung nước, điện giải
-
Không tự ý dùng thuốc ho ức chế trung tâm hô hấp
-
Theo dõi chặt chẽ cơn ho ở trẻ nhỏ
Nhập viện khi cần
-
Trẻ dưới 6 tháng tuổi
-
Trẻ tím tái, ngưng thở
-
Trẻ nôn nhiều, bú kém
7. Phòng ngừa ho gà
Cách phòng ngừa hiệu quả nhất là tiêm vaccine đầy đủ:
-
Trẻ em: vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 theo lịch
-
Người lớn: tiêm nhắc lại khi chăm sóc trẻ sơ sinh
-
Phụ nữ mang thai: tiêm ở tam cá nguyệt thứ 3 để bảo vệ trẻ
Kèm theo đó là:
-
Đeo khẩu trang
-
Rửa tay thường xuyên
-
Tránh tiếp xúc người đang ho kéo dài
-
Vệ sinh nhà cửa, khử khuẩn đồ dùng trẻ nhỏ
8. Khi nào cần đi khám?
Hãy đưa trẻ đi khám ngay nếu:
-
Ho kéo dài hơn 2 tuần
-
Ho dữ dội, ho theo cơn, có tiếng rít khi hít vào
-
Trẻ tím tái, khó thở
-
Trẻ nôn nhiều, ăn uống kém
-
Trẻ dưới 6 tháng có bất kỳ dấu hiệu ho
TỔNG KẾT
Ho gà là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, đặc biệt với trẻ nhỏ. Nhận biết sớm triệu chứng điển hình và tiêm vaccine đúng lịch là chìa khóa quan trọng để phòng bệnh. Chủ động theo dõi và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường giúp hạn chế tối đa biến chứng.
